Düdüklü tencerenin Türkiyedeki ilk örnekleri evlere girdiğinde çocuk olan bizim kuşak bu tencerelere mesafelidir ki şimdi hepsi mutfağa girme yaşında... Nedeni biz büyürken kulaktan kulağa yayılan Düdüklü -hatırlayın annelerimiz düdüklü tencereye kısaca böyle hitap ederdi- öyle bir patlamış ki bütün mutfak yıkılmış gibi patlama öyküleriydi. Bu nedenle mutfağına düdüklü tencere sokamayanların yanı sıra böyle bir tenceresi olsa da kullanamayan oldukça geniş bir grup var. Bu yazı işte onları düşünerek yazıldı. Düdüklüden korkanlar için düdüklü rehberi...

HANGİSİNİ ALALIM?
Düdüklü tencere, yemekleri yüksek ısıda ve tamamen kapalı halde pişirdiğinden, pişme süresini en aza indirir. İçindeki yemeğin kaynadığının anlaşılması için subap ilave edilmiştir. Korkulu rüyamız olan patlama tehlikesine karşı konulan subap, tencere içindeki basınç artınca hava kaçırarak tencerenin patlamasına engel olur. Düdüklü tencere adı buradan gelir.
Korkularınızla yüzleşerek bir düdüklü almak istediğinizde karşınıza pek çok marka ve model çıkacaktır. Öncelikle büyüklüğünü seçmelisiniz. 4, 6, 8 litrelik gibi çeşitleri var. Yarısından fazlasını doldurmamak gerektiği için ne çok büyük ne de çok küçük olmalı seçeceğiniz tencere. Kalabalık olmayan bir aile için ideal olan 6 litre civarı. Bazı markalarda üçlü tencere seti bir kapakla üç ayrı boy düdüklü tencereye dönüşebiliyor. Fiyatları yerli ya da yabancı markalarda farklılık gösteriyor ve 80 liradan başlayıp 400 liraya kadar çıkabiliyor. Fiyat aralığınızı belirledikten sonra teknik özelliklerini de inceleyerek seçeceğiniz tencerenin içindeki hava boşalmadan açılmama özelliği olmasına dikkat edin. Tüm parçalarının bulaşık makinesinde yıkanabilir olması da önemli. Bazı modellerde kapak contası yani lastik var, lastik bir-iki yılda değiştirilmeli. Pratik açılıp kapanan modellerde plastik parçaların çokluğu temizlerken pratik olmayan sonuçlar doğuruyor ve biraz süreci uzatıyor. Bu parçaların bir de kırılma riski var. Bazıları ocak üzerindeyken çok ses çıkarabiliyor, bu da düdüklü korkusu olanları daha fazla tedirgin ediyor, bu nedenle satış danışmanına bunu sormayı ihmal etmeyin.

Castronun düdüklüsü
Sağlığını kaybetmeden önce enerji tasarrufu meselesine kafayı takan efsane lider Fidel Castro, akkor ampulleri yasakladıktan sonra bir de düdüklü devrimi yapmıştı. 2 yıl önce hayata geçirdiği projede ev kadınlarının ucuz alüminyumdan yapılmış tencereler yerine ocakların daha az çalışmasını sağlayan düdüklü tencere kullanmasını isteyen ve milli serveti korumayı hesaplayan Castro, satış fiyatı 25 dolar olan düdüklü tencereleri 5,5 dolardan halka dağıttırmıştı.

300 yıl önce icat edildi
Düdüklü tencere, basınçla suyun kaynama derecesi arasındaki ilişkiden hareketle ortaya çıkmıştır. Yaklaşık 300 yıl önce Fransız fizikçi Denis Papin tarafından icat edildi. Ağır bir demir tencere üzerine bir kapak ve kapağın üzerine de bir ağırlık koyan Papin, bu tencereyi yüksek ısıda kaynattı. Kapağın üstüne konulan ağırlık, tencere patlama noktasına geldiğinde fırlayıp buharı havaya bırakacak kadardı. Sonuç olarak bu tencerenin içindeki yemekler normal tencerelere göre çok daha hızlı pişti. Düdüklünün dedesi olan bu buluş Papinin tenceresi olarak adlandırıldı.
Basınç nedeniyle yemeklerin daha hızlı pişmesini de kısaca şöyle açıklayabiliriz:
Yemekler normal bir tencerede 100 dereceye kadar ısıtıldığında su kaynar ve yemekler de bu ısıda pişer. Düdüklü tencerede ise buhar dışarı kaçamadığından tencerenin içindeki basınç gittikçe artar, dolayısıyla su 100 derecede kaynamaz, sıcaklık 125 santigrat dereceye kadar çıkar. Böylece ısı yiyeceklere süratle nüfuz eder ve vitaminlerle mineraller tahribata uğramadan daha çabuk pişer.

Düdüklü tarifleri
Kuzu yahni
1 kilo yahnilik parça et, 3  havuç, 5 patates, 3 soğan, tuz, karabiber, defne yaprağı, yağ.
Yapılışı: Eti düdüklüde sıvı yağ ile bir miktar çevirin. Rengi döndüğünde, sebzeleri ekleyin. 5 dakika sonra üzerine çıkacak kadar sıcak su ekledikten sonra düdük sesi gelene kadar yüksek ateşte, düdüğünü indirdikten sonra da 20 dakika kısık ateşte pişirin.
Düdüklü keki
4 yumurta, 1 su bardağı toz şeker, 1 su bardağı artı 1 çorba kaşığı un, 1 çorba kaşığı pirinç unu, 1 çorba kaşığı kakao,        1 paket kabartma tozu, 1 fiske tuz ve isteğinize göre, fıstık, fındık veya limon kabuğu.
Yapılışı: Toz malzemeler karıştırıp elenir. Yumurtalar, şeker, limon kabuğu rendesi cam bir kapta çarpılır. Üzerine elediğiniz kuru malzemeler katılıp hafifçe karıştırılır. Düdüklü tencereye dökülür. En küçük ocakta, en kısık ateşte, düdük kapatılmadan ve kapak açılmadan 45 dakika pişirilir.

BUNLARA DİKKAT
- Kullanmaya başlamadan önce kullanım kılavuzunu dikkatle okuyun.
- Tencereye az da olsa mutlaka su konulmalıdır. Susuz pişirme tencerenin çatlamasına neden olabilir.
- Düdüklü tencereniz CE işareti taşımalıdır.
- Basınçlı tencereye konulacak malzeme ve suyun miktarı tencerenin yarısını geçmemelidir.
- Pişirme süresi basınç düğmesi yani subap kapatıldıktan sonra tutulmalıdır.
- Yemek piştikten sonra basıncı düşürmeden tencerenin kapağını açmaya çalışmamalısınız. Bu süreyi kısaltmak için tencere su dolu bir kaba oturtulur ya da akan musluk suyunun altına tutulur.

GÜLAY ALTAN/AKŞAM